4 Mayıs 2014 Pazar

Şarapnel

Gerçek ne kadar acı olursa olsun bilmek mi istersin, yoksa yalan ile yaşamayı mı tercih edersin? 

Aslında cehalet erdemdir. Rahatlık sağlar, şu boğaza baktığında akan suyu, güzelim kız kulesini falan görürsün. Zevkle çayını yudumlarsın. Peki daha dün Rusların meşhur sıcak deniz politikası yüzünden, yani şu boğazın güzelim sularından savaş gemilerini geçirebilme "ihtimalini" dahi olası tutmak için 37 kişinin yanarak can verdiğini bilsen, gene aynı zevkle izleyebilir misin boğazı? 

Çanakkale'ye hiç gittin mi? Siperleri gördün mü? Cennet gibi yeri nasıl cehenneme çevirmişler o savaşta. Yazılan mektupları okumak dahi insanın psikolojisini bozuyor. Kafa göz kola bacak parçaları "ŞARAPNEL"ler... İnsan bunları bilince boğazdan su değil kan akıyor sanki...

Aslında bu tam bir deneme yazısı arkadaşlar. Okuyanlardan şimdiden özür dilerim. Bugün konuşma yeteneğimin beni terk ettiğini fark ettim, yazma yeteneği ne durumda onu deniyorum. Deneme dediğim, edebi tür olan değil yani. 

Meraklı olmanın tek faydası, giderilen merakların sizde birikim oluşturmasıdır. Bu sayede muhabbet yelpazeniz genişler. Farklı farklı konularda ilginç bilgi sahibi olursunuz, insanları bu sayede etkilersiniz. Bir de anlatımınız iyi ise, tüm geceyi kitlemeniz mümkündür. İşte benim yaptığım budur. Gerçekten dozu fazla kaçırmadığım zaman, yani susmak bilmediğim zamanlar dışında, çok hoş sohbet birisiyimdir. Konuşmayı aşırı sevmiyor olsam, tadından yenmez biri olabilirdim. Hayatımda hiç bir durumu domine edemezken hikaye anlattığım sırada zorbalıkla bile olsa ortamı domine edebilirim. Çünkü anlatmak en sevdiğim şey lan benim. 

Yani demem o ki, konuşmakta sıkıntı yaşamam. Nadiren olmuşsa bir iki kere olmuştur. (Böyle demem o ki diye şey edince de yukarıda yazdığım her şeyi gömdüm sanki. Bir tek bunu yazsam da olurmuş gibi sanki)

Şimdi buradan başka bir yere gidiyoruz. Adını değiştirerek yazacağım bir arkadaşım, lise son sınıftayken uzun süre bir kıza yazmaya falan çalışıyordu. Kız dershaneden mi, okuldan mı ne, bir yerlerden tanıdığı, arkadaşlığı ilerletmek istiyor. İşte internet üzerinden falan muhabbet durumları. Bir gün ortak bir arkadaşımız bizim oğlana, "kanka bırak bir ben konuşayım senin adına" diyor, sonuç kızın "ya Selçuk!(temsili isim adamın gerçek adını yazmam) şimdiye kadar hep boş muhabbet ederdin, bugün ne güzel muhabbetin var. Hep böyle şeyler ile gel bana" demesi oluyor. Kız kelimesi kelimesine böyle demiyor ama, "şimdiye kadar boş boş konuşuyordun" mealinde ve "boş boş konuşma" tamlamasını da içeren bir şeyler diyor. Sonuç olarak bizim oğlanın canını sineklik kurtarıyor. Adam canı açıp atlayacak ama sineklik çivili bir penceresi olduğu için onu da beceremiyor. 

Bu arkadaşın bende daha çok hikayesi var. Memik (Asıl adı Mehmet Ali, bu adamın adını sanını adresini bile yazarım) kardeşimden sonra gördüğüm en orijinal insanlardan biridir sözde Selçuk. Tüm hikayeleri arasında en komiği olmasa da, en acıklı olanı galiba bu. Ya da ben bugün benzer bir duruma düştüğüm için bana öyle geliyordur şu anda. 

Bilen bilir, benim bu bloğu açma nedenim yaşadığım ayrılık ve sonrasında gelişen olaylardı. Yaklaşık iki hafta önce bir şey oldu, "lan ben buna mı üzülüyordum" kıvamına kadar geldim. Tabii şimdi sırada ne var? Yeni bir sevgili. Hayatım boyunca sap olduğum en uzun süre 8 ay benim. Zaten ömrümün 1/4'ünü de tek bir ilişki kaplıyor. E bahar da geldi, bahar da açan çiçekler gibiyim. Hatta fazla bile açılma çabalarım oluyor. Fazla açılmalardan anladım ki, barda tanıştığın hatun ile sevgili falan olunmuyormuş. Ertesi gün aradığında telefonu bile açmıyorlar. Acaba bende mi sorun var dedim, tecrübeli bir kaç arkadaşa danıştım, raconu böyleymiş. Ben gelemem öyle her hafta efor sarf etme olaylarına falan. Zaten evcimen de bir insanım, illa ki bir sevgilim olması gerek benim. 

İşte hal vaziyet buyken, uzun süredir beni farklı konularda eken bir arkadaş, bugün de ekince yanına çağırma nezaketinde bulundu. Farklı bir arkadaşta konsere falan çağırınca, iki davete icabet etmeyenin başına bir iş gelir diye çıktım evden. Aslında iki davet var ise evden çıkmamak gerekliymiş, onu öğrendim. Konser olayı ben daha evden çıkmadan yalan oldu. Kavga falan çıkmış, bir şeyler bir şeyler. Diğer tarafta 3 tane kız var, biri benim arkadaş, diğerini en son 8 yıl önce görmüştüm, birini de tanımıyorum. Gittim oturdum, onlar muhabbet etti, ben dinledim. Yüze yakın fotoğraf falan çektirdiler. Yok la, şikayet etmiyorum. Ayrıca mal mal bir köşede oturup dinlemedim sadece, elimden geldiğince müdahil olmaya çalıştım ama sürekli hiç bilmediğim insanlar hakkında konuşuluyor. Kız dedikodusu yani, bildiğiniz. Aslında ben bayılırım dedikoduya, annemlerle falan güne gidiyorum diye arkadaşlar çok dalga geçiyorlar benimle. Severim kahve falan içip dedikodu yapmayı, ama dedikodu yapabilmek için insanları tanımak gerek. O yüzden zorlandım biraz. 

Sonra benim tanıdığım iki arkadaşta gittiler, hiç tanımadığım ile yalnız kaldık. Saat daha 21:00 falan. Eve gitmek için fazla erken diye gittik Fındıklı Kabataş arasındaki çaycılardan birine oturduk. Önümüzde boğaz manzarası,  kız kulesi, karşının ışıkları falan var, yanımda yeni tanıştığım güzel bir kız. Boncuk gibi iki mavi göz, sarı saçlar, hafif allık sürülmüş yunan heykeli olamayacak olsa da, yaklaşacak bir sima, minyon güzel bir ağız... Çıtı pıtı, tatlı bir kız anlayacağınız. Hadi öküz gibi asılma, zaten onu geçen hafta denedin hoş olmuyor. Ama mübarek adam, şarapnel ney lan? Evet, yazının başında okuduğunuz o saçma söz zinciri bu akşam benim ağzımdan döküldü. Tamam belki çok saçma değil ama, ne yeri ne zamanı amk. Bir anda kendime geldim ama artık her şey için çok geçti. Kız "birazdan Allah Allah nidalarıyla koşturmasan bari" gibi bir şeyler dedi. O saatten sonra demir adamın da göğsüne şarapnel falan desem, iyice sıvamış olacağım. Daha da bir saat kadar beraberdik ama toparlayamadım. Hayatımda bu kadar saçmalamadım desem, yalan olur. Ama en efsane saçmalamalarım arasındaki güzide yerini aldı. Durumu kurtarmak için ne yapsam olmadı, belki daha beter oldu. Dönüş yolu uzun bir süre beraberdi, tüm yol telefonuna kitlendi kız tabii. Toparlamak için yolumu falan uzattım ama nafile. Hani 90 değil 900 dakika oynansa gol olmayacak maçlar vardır ya, değil yolumu uzatmak, tüm yılımı harcasam oradan toparlayamazdım mevzuyu. Son çare olarak "beni bir daha görürsen, sakın tanışmış olduğumuzu belli etme, ben tüm bunları unutacağım" deyip ayrıldım. 

Hayır, bir şey olacağından değil de, insanın siniri bozuluyor ya. Yıllarca dalga geçtiğim bir duruma düştüm. Gülme komşuna gelir başına diyen atamı bulsam tapınmaya falan başlarım adama. O derece koydu. Ben bu şoku daha da atlatamam ya. Bahsettiğim şarapneller bir tarafıma kaçsın lan. Şarapnel diyen dilim kopeydi, Çanakkale diyen ağzım kan oleydi. 

2 Mayıs 2014 Cuma

AŞK

Aşık olabilmeniz için tertemiz bir kalbinizin olması gerek. Tertemiz bir kalbinizin olabilmesi için, Forrest Gump kadar geri zekalı olmanız gerekir.

Bir kaç hafta önce bir arkadaşım aşka inanıp inanmadığımı sormuştu. Bu soruyu 1 yıl önce sorsa evet derdim, 5 ay önce sorsa kesinlikle derdim. Ama o bir kaç haftacık önce sordu, "emin değilim" dedim, "sevgiye daha çok inanıyorum sanırsam." Kendimi aşık sanıyordum, eğer aşk bilimin açıkladığı gibi aşırı çikolata yemek ile aynı şey ise, aşka inanmıyorum. Aşkın hiç bitmeyen, tüm sonsuzlukları içinde barındıran, tek kurşunluk bir şey olması gerektiğine inanıyorum. Bir anda gelen, insanı hep o ana hapseden, her anı ona çeviren bir şey. İnsancıl değil, tanrısal olmalı aşk.

Yemek mi bu, sigara mı, içki mi, yenilir, yutulur, solunur ve sonunda sıçılır bir şey mi? Aşk biter mi? Bittiyse ona aşk denir mi? Bence denmez la, denmemeli. Gerçi hep biliyordum galiba bunun aşk olmadığını. Şöyle bir fantezim vardı, bir gün gerçek aşkım ile karşılaşıyordum, ancak seçimim gene sevgilimden yana oluyordu. Tabii fantezi gerçek olsa ne yapardım bilemem ama, bunu düşünmüş olmak bile bir zamanlar ne kadar sevdiğimin ispatı gibi değil mi la? Ya da sadece "Sevgi neydi? Sevgi iyilikti, dostluktu, sevgi emekti" kafasında falan olduğumu gösterir. Eh bu da fena bir şey değil.

Bulmacalar da falan, aşırı sevgi duygusu diye tanımlıyorlar aşkı. Öyle soruyorlar yani, bende elim gitmeye gitmeye cevabı yazıyorum. Ama aşkın tanımı bu değil. Aşkın tanımı yapılamaz, hiç bir dil bunu yapamaz. Çünkü dilleri biz yarattık, insanlar. Ve diller de en az bizim kadar kirliler. Bu yüzden, aşkın tanımını hiç bir dilde yapamayız. O tanım için kirlenmemiş, yepyeni bir dil gerekir.

Sevgi güzeldir, çok sevmek harikadır, sevilmek, çok sevilmek ise paha biçilemezdir. Bunların hepsini yaşadım. Şimdi geriye dönüp baktığımda, belki aşkı değil ama onun fragmanını yaşadım. Bazen "ah" diyorum, bazen "vay amk" diyorum. Her şey yaşanmış gibi geliyor bazen, bazen hiç bir şey yaşanmamış gibi oluyor. Sanki her şeyini biliyormuş gibi oluyorum, bazen de hiç bir şeyini bilmiyormuşum, hiç tanımamışım gibi. Yaşananları minnet ile anıp, yaşanamayanlara kin kin ile bakıyorum. Sizin anlayacağınız, ben bu mevzuyu pek anlayamadım. Ne oldu ne gitti ne bitti pek farkında değilim. Farkında olduğum tek şey, bir an öncesine dönmek ile bin yıl öncesine dönmek arasında hiç bir fark olmadığı. İkisinin de imkansız olduğu. Hikayenin finalini yapmış olduğu. Yeni bir hikayemiz olsun bari dedim, eh o da olmadı. Bu saatten sonra yapabileceğim pek bir şey yok gibi. Olsa bile yapmak ister miyim, bilmiyorum. Kendimi hayretler içerisinde bırakan bir boş vermişlik halindeyim, sonum ne olur, sadece her şeyi bilen gören bilir.

Güzelim aşkı anlatmaya çalışıyordum değil mi? Bakın gene sözü kedi hikayeme nasıl getirdim. Belki sadece kendime aşığımdır. Hani insanlar ikiye ayrılmışlar da, her parça diğer eşini aramış ya. Şu ruh eşi hikayesinden bahsediyorum, bilenler benim bu berbat özetimi mazur görsünler. Belki beni bölmeyi unutmuştur tanrılar? Belki benim bir ruh eşim yoktur, sizden farkım, bu bocalamalarım o yüzdendir. Olamaz mı?

Her insan eşsiz bir kar tanesidir. Eh en azından öyle doğar. Parmak izlerimiz,  DNA'mız bunun kanıtı gibidir. Bu alemde vakit geçirdikçe, kendi atalarımızın yarattığımız çarklarda döndükçe, hepimiz birbirimize benzemeye başlıyoruz. Çoğumuz çizilen yolda yürümeye çalışıyor. Bazılarımız ise kendi yolunu çizmeye uğraşıyor. Bunlardan pek azı dünyayı hepimiz için daha iyi bir yer yapıyor, diğerleri ise kimse fark etmeden solup gidiyor. İşte bu yok olanlar, en azından teselli ödülü olarak aşkı hak ediyorlar. Öyle bir teselli ödülü ki, kazanılmış tüm zaferlerden daha değerli, yaşanmış binlerce ömürden çok daha bereketli.

Her birimiz farklı doğuyorsak, o zaman, o kadar farklı aşk doğar. Bu yüzden tanımı yapılmaz aşkın. Ama o çizilmiş çizgide yürüyenler, sahip oldukları aşkı da bir çizgiye sokarlar. Alemin tozu dumanı ile o kadar kirlenir ki aşkları, artık onu göremez olurlar. Bu yüzden inanmazlar aşka. Pek çoğu sevgi ile idare etmeye çalışır, ki onu bile beceremezler, bazıları da aşk yerine mantığı ya da çıkarı koyar. Kendine zulmetmenin bu kadarı olur. Artık tanrısal değil, sadece dünyevi şeyleri görürler. Dünya hayatı onlar için "Ali Yüzük" gibi olur. Ondan hem nefret ederler, hem de ondan vazgeçemezler.

Dışarıda bir yerde benim için de bir aşk olduğunu biliyorum. Belki sokağımda, belki mahallemde, semtimde, ilçemde, ilimde, ülkemde, kıtamda, dünyamda, güneş sistemimde, galaksimde, galaksi grubumda, evrende, var ise daha da ötesinde. Orada, dışarıda bir yerlerde benim için de bir aşk vardır. Ne ben onu bulabilirim, ne o beni. Ama gün olur, bir yerlerde buluşuruz. Olamaz mı?

"Sen aşkın ne olduğunu bilmiyorsun Forrest" diyordu, Jenny filmde bir sahnede. Asıl aşkın ne olduğu en iyi bilen Forrest bence. Kesinlikle insan üstü sevdi, ve aşkını hiç kirletmedi. Jenny Mecnun gibi çöllerde kendini ararken, Forrest Leyla oldu, onu bekledi. Gelip gelmeyeceğini bilmeden bekledi. Gidecek başka yeri kalmayana kadar gelmedi Jenny, sonra anladı, böyle gelemeyeceğini, gene gitti. Eğer hasta olmasaydı, çocuğu için endişelenmeseydi, belki hiç dönmeyecekti. Neden mi anlattım tüm bu Jenny hikayesini, çünkü o aşkın ne olduğunu hiç bilemedi. Her hareketinin bir açıklaması vardı. Forrest'ın aksine...

Aşk'ın açıklaması olmaz. Ya geri zekalı olmak gerek, ya deli. 

1 Mayıs 2014 Perşembe

Roma İmparatoru

Osmanlı Sulatanı yakıştırması yapılıyor da, aslında çok yanlış. Bırakın sultanı, vezir dahi olamadı bu adam Osmanlı'da. Ancak Roma İmparatoru olurdu. Zaten yaptıkları ve yapmak istedikleri ile Roma İmparatorlarının davranışlarını sergiliyoliyor.

Roma imparatorları, isim olarak, Sezar'ı ve Agustos'u kullanırlar. Kendilerinden önce gelmiş olan, halk tarafından kabul görmüş kişileri, kendi hükümranlıkları için meşrutiyet kazandırmak için. Dikkat edin, hakkında şaibeler arttıkça, başbakanımız, Menderes'ten dem vurmaya başladı. Kendisini Menderesin vasisi ilan etmiş durumda. İmkanı olsa, adının başına sıfat olarak Menderes'i alır. Ayrıca kendisine bağlı basın da onu Özal'ın varisi ilan etmiş durumda.

Pontifex Maksimus nedir bilir misiniz? Roma'da en yüksek dini makamdır. Agustos ile birlikte, siyasal da bir hal aldı bu makam. Tabii ki imparator, ayrıca bu sıfata da sahip oldu. Bakmayın siz halife yakıştırmalarına. Kendisi aslında Pontifez Maximus'tur. Bir peygamber halifesi ya da peygamber gibi değil, adeta bir tanrı gibi davranmaktadır. İlk iki sıfat bile üzerine kat ve kat bol iken hem de. Ona dokunmak ibadet, doğduğu şehir kutsal, o adeta bir ikinci peygamber. Yandaşlarının bu aşırı benzetmelerine bir kere olsun "haşa" dedi mi? Yok. Ne dedi? "Bizim rahmetimiz, gazabımızı aşacak" dedi. Bilmeyenler için söyleleyim, İslam'da rahmet de, gazap da Allah'tan gelir.

İmparator Agustus, özellikle Helenistik Kültür'ün geçerli olduğu yerlerde kendi üzerinden bir İmparator Kültü yaratma çabasındaydı. Böylelikle Helen Kültürü'ne karşı bir bir Roma geleneği oturtmak istedi. Peki neydi bu kült? Sezar zaten ölümünden sonra bir Roma tanrısı olarak görülmeye başlanmıştı. Yeğeni aşağıda kalmak istemedi, kendisini yaşarken tanrı ilan etti. Roma imparatoru üzerinden mevcut Roma dinini bir bozulmaya uğratarak, imparatora dini konum sağladı. Eski dünyanın batısına İskender'in taşıdığı tanrı kral kültü, Agustus ile pekişmiş oldu. Neden anlattım bunları? Çünkü ilk Roma İmparatoru bile yönetiminin meşrutiyeti için dini tahrip etmekten, kendine kutsiyet atfermekten çekinmemişti. Aynı kafada olan bizim adamın neden kendisine tanrı gibi davranılmasına ses çıkarmadığı, "haşa" demek yerine daha da çoşturduğunu anlamak için bu örnek bile yeterli. Adamın İslam'ım "İ"si ile alakasının olmadığını açıklamaya zahmet bile etmem.

Güç sarhoşluğu da Roma İmparatorlarının tipik özelliklerindendir.  Caligula en güzel örneklerdendir. Her ne kadar İmparatorluk sistemine geçilmiş olsa da, Roma da hala bir senatonun varlığı söz konusuydu. Bu göç delisi, paranoyak adam, senatonun kendi aleyhinde bir komplo yapacağına çok emindi. Her fırsatta Roma'nın klasik kurumlarının en değerlisi olan senato ile uğraşmaktan çekinmedi. Klasik dönemden kalam her kurum ile kavgalıydı. Tek güç odağı kendi olmasına rağmen, hala diğer kurumlardan korkar, sürekli itibarları ile oynamak isterdi. O kadar ki, Roma Senatosuna atını senatör olarak atamak istedi. Hem senatoyu aşağılıyor, hem de atın seyisleri aracılığıyla senatoyu sürekli dinleme şansı buluyordu. Aşağılamanın, güç manyaklığının, deliliğin bu kadarı. kurumlar ile sürekli kavgalı olması size tanıdık geldi mi?

Roma imparatorları mutlak gücün tek hakimi midir? Hayır. Nedeni anlamak için ilk imparatorun amcası, ayrıca ilk ömür boyu diktatör ilan edilen Sezar'a bir göz atalım. Sezar, Crasssus ve Pompey Roma'yı yönetmek için kurulmuş üçlü ittifakın taraflarıydı. Üçü de, savaş ile zengin olan ve yeni savaşlara sponsor olan adamlardır. Sistem basit, zengin bir general Roma ordusuna sponsor olarak savaşa girer, elde edilen topraklardan pay alır, zenginliğini arttırır. Bu üç adam da zengin generallerdi. Crassus'un  ölümüne kadar işler yolunda gitti. Fakat onun ölümü ile ittifak bitti, iç savaş başladı. Sezar iç savaşın galibi oldu.

Peki bunları neden anlattım? Çünkü her ne kadar Sezar galip gelmiş olsa da, tüm karşıtları Roma'dan def olmamışlardı. Roma o kadar büyük bir pastaydı ki, kimse tek başına yiyemezdi. Ve her zaman, paraya ihtiyaç vardı. Aslında Roma İmparatoru, sadece eşitler arasında birinciydi. İmparatorluk hanedanı dışında onun kadar güçlü olabilecek pek çok hanedan vardı. İmparator, bu haneler arasında dengeyi kurmalı ve onların desteğini arkasına almalıydı. Bu yüzden asla tam muktedir olamazdı. Osmanlı da ise sistem daha değişiktir. Özellikle Fatih'ten sonra Osmanoğlulları dışında hiç bir aile devlet yönetiminde değildi. Osmanlılar dışında bir ailenin zenginleşmesine de izin verilmezdi. Bu nedenler sermaye birikimi falan olmadı Osmanlı'da ama o çok başka hikaye.

Bizim ki ile bağlantı mı? Arkasındaki kitle desteğine rağmen hala devletin tek hakimi olamadı. Düne kadar ittifak kurmak zorunda oldukları ile arası açıldı. Bugün yanında olan iş adamları var. Yarın ne olacağı belirsiz. Pastayı tek başına yemiyor, yiyemiyor. Caligula gibi tek hakim olmayı deniyor, ama artık her geçen gün kan kaybediyor. Pastayı paylaştıkları, kendi paylarına düşen konusun da tamahkar oldukça, her gün gücü eriyecek. Son kavganın nedeni de kesinlikle budur. Pastanın paylaşımı...

Roma'da toplumun nabzını tutan şey, oyunlardı. Hepimizin bildiği gladyatör oyunları falan. Oyunları öyle her kafasına esen düzenleyemezdi. Klasik cumhuriyet döneminden beri devlet arenaları kendi kontrolünde tutardı. İmparatorluk devrinin gelmesi ile, arena ve diğer toplum araçları üzerindeki kontrol artmıştır. Tiyatro ve arenaları bugünün medyası olarak düşünebiliriz. O dönemde bu etkiyi yapacak tek araçta onlardı. Bizim arkadaşın neden havuz medyası falan kurduğunu burada ararsınız. Gene seleflerini örnek alıyor.

Aslında bu saydıklarımın pek çoğu, tüm tiranlar için geçerlidir. Pek çok tiran, kendisinden önceki tiranların başarılı uygulamaları taklit edegelmiştir. Atina'nın en meşhur tiranı Peisistratos vardır. İlk denemesinde, kendisini dövdürterek maduriyet yaratmıştır. Başarılı olamamıştır. İkinci denemede, köylü bir kızı süleyip püsleyip Athena kılığına sokmuş, dini duygulara oynamıştır. Kısmi başarı kazansa da, kısa süre sonra tekrar Atina'dan uzaklaştırılmıştır. Son denemesinde, Atina'nın ileri gelen zenginleri ile anlamış, denemesini öyle yapmıştır. Mutlak başarı böyle gelmiştir. Hayatının sonuna kadar tiran olarak atina yönetiminde kalmıştır. Tiranlığı boyunca niceliğe oynamayı çok iyi başarmış, kitleyi arkasında tutmuştur.

İster Roma imparatoru olun, iste Atina tiranı, isterseniz de bizim ki olun, en büyük ihtiyacınız, kitlelerin algıları ile oynamaktır. Osmanlı özellikle imparatorluk devrindeki meşru gücü sayesinde asla kitleye yaranmak zorunda kalmamıştır. Onlar için meşruyetin kaynağı, adalet olmuştur. Geri kalanlar içinse, kitlelerin çoşkusu. Ve Jack London'ın bana öğrettikleri içinde her zaman en geçerli olacak olanı, kitlelerin asla beyni yoktur.