7 Ağustos 2018 Salı

Ve İyi Adamlar Kötülüğü Doğduğu Yere Gömdüler

Çok doğru bir deyiş vardır. "Tarihi kazananlar yazar"

Çok ender de olsa kaybedene hakkı verilir. Mesela Hannibal Barca hak ettiği övgüyü geç de olsa almıştır. Tam olarak almıştır diyemiyorum çünkü Roma'ya karşı haklı bir savaş vermiş bu adamı hala kana susamış barbar olarak tanıtan kitaplar ve belgeseller mevcut. Trajikomik dedikleri tam olarak bu olsa gerek. Üçüncü Fön Savaşı'nın sonunda taş üstünde taş bırakmadıkları Kartaca'ya barbar diyen Roma'nın sözcüleri bugün hala aynı kafadan devam ediyorlar. Kazandıkları sürece de iyi adam olacaklar. Yalnız kendi medeniyetleri için değil, etkiledikleri her birey için de... 

Anlatmak  istediğim de bu. Her kazananı iyi adam olarak görmememiz gerektiği. Sonuçta hayat dandik bir Holivut filmi değil. 

Daha önce yazmıştım, tekrarlayayım. Çekilen tarih belgesellerinin yarısı, İkinci Dünya Savaşı üzerinedir. Bu belgesellerin ağırlık noktasın da Naziler ve ikon haline gelmiş liderleri Hitler vardır. İstisnasız tümü, Hitler ve Nazi Almanyası'nın ne kadar şeytani bir imparatorluk olduğu hakkındadır. Eğer kazansalardı, üstün ırkları dışında dünyada yaşayan insan kalmayacaktı. Ancak tanrının* isteği, beşerin azmiyle batının hür insanları, iyiliğin şövalyeleri bu şeytan imparatorluğunu yerin dibine geçirdi. Senin, benim, Arap'ın, Çerkez'in, Hintli'nin, hepimizin hayatlarını kurtardılar. 

Bunu diyenler, bir kıta üzerindeki tüm insanları katledip oraya yerleşen beyaz adamın torunları. 

Uzun bir yazı olacak sanıyordum ama iki örnekle ne demek istediğimi anlattım. Devamında asil şövalyelerimize biraz kin kusacağım. İsteyen okumaya devam etsin. 

İkinci Dünya Savaşı'nın bitmesi için Almanya'nın diz çökmesi yeterli olacaktı. Aslında Sovyet işgali başarısız olunca Almanya için savaş bitmişti. Ancak varlığını Versay'a verilen tepkiye borçlu olan Nazi yönetimi benzeri bir anlaşmaya yanaşamazdı. İngiltere, Birleşik Devletler ve Rusya (Sovyet falan hikaye, Rusya, Rusya'dır) daha azıyla yetinemezdi. (Savaş sonunda parçalanmış bir Almanya ortaya çıktı.) ABD kendisine saldıran Japonya ile olan savaşından çok Almanya'yla olan savaşa odaklandı. Nihayetinde dediğim gibi, Almanya diz çökmeden savaş bitmeyecekti. 

Korkunç şeytan imparatorluğu dize getirilmiş savaş sona ermek üzereyken, kazananlar ne kazandıklarını görmek için Yalta'da bir araya geldiler. Yeni dünya düzeni iki kutuplu olacaktı. Daha savaş sona ermeden, bu kutupların çatışması başladı. Biri diğerine göz dağı vermek için dünyanın en korkunç insanlık suçunu işledi. 

Japon ana adalarının işgali gerçekleşmeden savaş bitmez görüşü kabul edildi. Savaşın bu tarafına batıda işi bitmiş olan Ruslar da destek verecekti. Gerek kalmadı. 6 ağustos günü, Yalta'da sözü edilen o bomba Hiroşima'da patladı. Tamamı sivil olan şehrin üzerinde, bildiğimiz en büyük doğa gücü, nükleer enerji serbest bırakıldı. Yaşlı, genç, bebek, kadın, erkek, doktor, amele, ev kadını, ot, leylak, erguvan, kedi, köpek, sinek...  Yaşayan, yaşamayan her şeyi bir anda yaktı. Yakamadığını sakatladı, doğmamış bebeğin genetiğini sikti attı. Hallaç pamuğu gibi insanlığı salladı attı.

Ve bunu şeytani imparatorluğa diz çöktüren asil şövalyeler yaptı. Bir sonraki şeytana göz dağı vermek için. Yeterince izleyememiş olabilirler dedi, 8 ağustos günü Nagazaki'de kustu pisliğini. 

Peki bir soru. Eğer Berlin Savunması müttefikler için daha zorlu olsaydı, kayıpları tahammül sınırlarına dayansaydı, o bombalar Berlin üzerinde, Avrupa Kıtası'nda patlar mıydı? 

Televizyona çıkmış diyor ki, atom bombası savaşları bitiren silah oldu, büyük güçler bir daha birbiriyle savaşa giremedi. Lafa bak, çay demle. O günden beri savaşlar daha da acımasız oldular. Birbirlerine girmek yerine, kendi gözlerinden iti ite kırdırmaya başladılar. Var mı aramızda Suriye'de yaşananların ABD - Rusya Savaşı olduğunu bilmeyen? Dün Afganistan'da(Rusya işgal ettiğinde), öncesinde Vietnam'da aslında birbirleriyle savaştıklarını bilmeyen var mı?

Atom bombası savaş falan bitirmedi. İnsanlığa kendi sonunu nasıl getireceğini gösterdi. Aslında, İsrafil'in kim olduğunu. Hem de ilahi bir emir beklemeden, kendi iradesiyle sura üfleyen bir İsrafil. Ölüm meleği değil de, toplu katliam meleği... Durun ama... İkinci Dünya Savaşını özgür dünya kazandı. 

Diğer kutbu savunmaya kalkmayın sakın. Kırk beş-altı yıllarında Almanya'nın doğu topraklarında doğan birilerini bulup baban kim diye sorsunlar. Almanlar ne onların topraklarında ne yaptıysa, aynısını Alman topraklarında yaptılar. Emektar, cefakar Sovyet askerleri (Kızıl ordu sadece Ruslardan oluşmadığından bu sefer Sovyet dedim) sefanın dibine vurdular. Hiç Amerikan yalanı falan demeyin bizzat Stalin "yapacak tabii benim askerim" dedi. 

Elaleme konuşmak kolay da, biz de Altay dağlarından Viyana kapılarına karanfil dağıtarak gitmedik. Elbet tarihin bir yerlerinden insanlık suçu işledik. Şimdi yazarım bir ikisini, konu çok farklı yerlere gider.  Sütten çıkma ak kaşık değiliz, bunu bilelim. Aksi doğaya ters olurdu zaten. 

Gözünüzü seveyim, Hitler aşığı falan olmayın, saçma sapan gamalı haçları dövme yaptırmayın ama savaşı iyi adamların kazanmadığını bilin. İyi adamlar neredeyse hiç savaşmadılar. Hanibal gibi, ya savaşarak ya da savaşmadan ölecekleri duruma gelmeden kılıçlarını çekmediler. Ve atom bombaları yapmadılar. Savaşı kötü adamların daha güçlüsü kazandı. 

5 Ağustos 2018 Pazar

Kankacılık

Yıllar önce bir blog yazmayı denediğimde ilk yazım "kankacılık" dediğim kamram üzerine olmuştu. Geçen yıllarda neredeyse bütün fikirlerim evrildi ya da değişti ama kankacılıkla ilgili fikirlerimde zerre değişiklik olmadı. Dünya hayatındaki en büyük belanın bu kankacılık olduğuna inanmaya devam ediyorum. 

Kankacılık dediğim en basit anlatışla "sen beim arkamı kolla, ben de senin arkanı kollayayım" anlayışıdır. Hayatımızın her dönenimde karşımıza çıkan bir şey.

İlkokulu düşünün mesela. Bir sınıf başkanı var. Öğretmenden sonra gelen kişi, büyük sorumluluklar taşıyor. Örneğin ders boş geçiyorsa, başkanın sınıfta asayiş ve huzuru sağlamak ve sürdürmek gibi çok çok önemli sorumlulukları var. Enstrüman bakımındansa kısıtlı olanaklara sahip. Yüksek sesle konuşmak, ayağa kalkıp sınıfta dolaşmak, arkadaşına kalem fırlatmak gibi huzur kaçırıcı eylemlerde bulunan arkadaşlarını kulağından tutup müdüre götüremez. Ne bileyim, hakaret edip onurunu kıramaz ya da kafasını sıranın üzerinde top gibi sektiremez. Elindeki tek güç huzur bozan bu öğrencileri tahtaya not edip, eylemin şiddetine ve devamlılığına göre yazılı ismin yanına çarpı koymaktan ibaret. Öğretmen, yani asıl güç sahibi geldiğin de belki hesap sorabilir. 

Bu etkisiz gücün kullanımında bile arkadaşını kayırmayı görebilirsiniz. Yakın arkadaşın eylemi gözden kaçabilir ya da tahtaya çizilecek çarpılarda indirime gidilir. Sınıfta bir zıpçıktı yoksa, bu durum normal görülür ve kimse rahatsız olmaz. Bazense o zıpçıktı isyan eder. Genellikle kişisel bir meseledir. Kayrılan o yakın arkadaşla belki de başkanın kendisiyle husumeti vardır.  Ya başkana, ya öğretmene gördüğü bu adaletsiz tutumu şikayet eder. Başkan sahip olduğu sanal otoriteyi zıpçıktının isminin yanına eklediği çarpılarla gösterir. Gücün asıl sahibi öğretmen, çok büyük ihtimalle yokluğunda sınıfa hakim olan başkana sahip çıkar, zıpçıktının itirazlarını duymazdan gelir ya da daha beterini yapıp kendince adalet arayan bu zıpçıktının kulağını falan çeker.

Suçun en büyüğünün otoriteyi sorgulamak olduğunu daha ilkokul sıralarında buna benzer örneklerle öğreniriz. Otoritenin sanallığı, haklı dayanağı, adaleti falan fasa fiso. Bir otorite varsa, o sorgulanmamalıdır. Yazımızın konusu otorite kavramı değil, onun varlığı ön kabulümüz. Üzerinde durmayacağız. 

Adam kayırma, torpil o kadar yaygın ki, hayatın gerçeği olmuş durumda. Bir örnek daha vereceğim. AKP seçmeni ve parti-içinde-ufak-çaplı-bir-iş-başkanı olan bir öğretmen, başından geçen park cezası olayını anlattı. Trafik polisi kuralı uygulamış, ufak bir toleransla kural esnetmeye gitmemiş. Bu ülkede kurallar o kadar sık esnetiliyor ki, insan kural uygulandığında haksızlığa uğradığını düşünüyor. Tabii polisin bu arkadaşın kim olduğundan haberi yok. Arkadaş hemen partiden biraz-daha-büyük-bir-şeyin-başkanı olan tanıdığını aramış, ricacı olmuş. Uğradığını düşündüğü haksızlığın giderilmesi için... Altı üstü bir park cezasıydı herhalde.

Sonuç ne olmuş hatırlamıyorum, dinlememiş olabilirim. Anlatanın sözünü kesip yaptığının ne vicdanda, ne adalette, ne inandığını iddia ettiği dinde, günde beş vakit ibadet ettiği Allah'ın nazarında yeri olduğu konusunda konuşmaya başladım. Destek de gördüm. Ancak adam yaptığını o kadar doğal buluyordu ki, ne desek suçunu kabul etmedi. Zaten bu durum, bu kanıksamadır, suçtan daha vahim olan.

Hepimiz biliyoruz ya da bilmeliyiz. Bunun A partisi, B partisi, C partisi olayı olmadığını. Başka bir partiden aracısı olsa onu devreye sokardı. Parti de değil, Polis ve kendisini bağlayan herhangi bir otorite bulsa, devreye onu sokacaktı. İster ADD olsun, ister Bülbül Yuvasında Sevenler Derneği... Neredeyse hepimiz, eğer fırsatımız varsa, torpilin, kayrılmanın peşine düşer ve "bu işler böyle oluyor" deyip yaptığımızda hata görmeyiz.

İlkokuldaki o duygusal çıkarı olanı kayırma durumu, hayatın içinde madii manevi çıkarı olanı kayırmaya evriliyor. Siyasi partiden, tarikatten, dernekten, locadan, vakıftan, aileden, sülaleden, kabileden... Hiç fark etmez, benden olanı korumaya geliyor iş.

Alırken benden olandan almaya, satarken kim olduğunu gözetmeksizin satmaya dayalıdır. Böylelikle bizin toplamı sürekli artacaktır. Ve bizim aramızda, bizi kollayacaklar olmalıdır. Kas gücüyle, kafa gücüyle, herhangi bir güçle ama mutlaka bir çeşit güçle asker olma durumu. Biz öyle önüne gelenle büyüyemez. Kalitenin liderlik ettiği bir biz oluşturulur. Aksi taktirde bizden eser kalmaz. Ancak kan yoluya bize dahil olma durumu da var işte. O zaman, doğal hakkıyla bizden olana bizin gücüyle bir yer bulunur. Bir yere oturtulur. Zamanla biz, benlerden oluşamayacak kadar büyür. O zaman hakiki biz ya da çekirdek bizler oluşur. Süreçler baştan başlar. 

Böyle anlatınca fazla soyut ve kafa karıştırıcı oldu. Biraz daha somutlaştırayım. Bilmemnereli bir adam, dini öncekilerden biraz daha farklı yorumlar ve zamanla mürit toplar. Ortaya BİLMEMNE tarikatı çıkar. Tarikat büyür, mevki sahibi insanları etkilemeye başlar. Bok İşleri Bakanı dahi bu tarikatın mürididir. Bakanlığını yol arkadaşlarından insanlarla doldurur. Yüksek mevkilerdeki müsteşarlar hep BİLEMENE tarikatı mensubudur. Yükselmek isteyenler bunu görür, gider şeyhe bağlanır. Zaman geçer, bakanlığın kaynağı tarikat mensuplarını besleyemez hale gelir. Nicelik artmıştır. O zaman şeyhine bağlı biri BİLMEMNE tarikati içinde yeni bir yorumla ortaya çıkar. Hala tarikata bağlıdır ama ufak bir görüş ayrılı vardır. Karşıtı hemen ortaya çıkar. Ufak bir görüş ayrılığından iki kol türer. Bkanlık BİLEMEMNE tarikatı, BİLİRİM koluna mensup kişilere kalır. Bu kol genişler, Çiş İşleri Bakanlığı'nda yuvalanır. Tabii ki atamalarda öncelik BİLİRİM koluna mensup kişilerdedir. Ancak nicelik yetmediğinde, atama dışarıdan değil, tarikatın diğer kolundan yapılır. Bu aşamalarda gerçekten liyakat sahibi olanların neredeyse tamamı dışlanır. zıpçıktılık edense en iyi ihtimalle sürgün yer. İşten çıkarıldığı hatta öldürüldüğü durumlarda mevcuttur. 

Ara bir bilgi vereyim. Bugün FETÖ diye andığımız yapı, Nakşibendi Tarikatı'nın, Nurcular Kolu'nun, Feytullahçılar Kolu'dur. 2007-2014 arasında bu tarikata mensup olamayanlara neler çektirildiğini, devlet gücü kullanılarak neler çektirildiğini hatırlayın. Bizden'nin, Daha Bizdeni'nin, Daha da Bizden'i olanlar neler yapabildiler. 

Olaya sadece dini tarikat sorunu olarak bakarsanız, hiç bakmayandan daha çok yanılırsınız. Masonlar farklı mıdır? Düşünce dernekleri, bilim cemiyetleri, terör örgütleri farklı mıdır? Her biri farklı ülkülerle yola çıkar, farklı gelişimler gösterir, farklı kurum ve alanlarda örgütlenir ancak sonunda hepsi aynı bokun, aynı renginin, farklı tonları haline gelirler. İstisnasız her biri kendi ticaretini, kendi sermayesini yaratır.

Aslında kankacılığın en dar hali aile, en geniş hali insanlığın kendisidir. Gerçi oraya, insanlığın ortak noktasına daha tam varamadık, millet de diyebiliriz en geniş haline. Etkinin bu sırayla artmasını beklersin ama ara form olan örgütsel kankacılık öyle bir yapıdadır ki, bazen ailenin önüne geçer. İç savaş halini alan durumlarda cidden kardeş kardeşi vurur. Ülkü birliğinden, inanç birliğinden, çıkar birliğinden doğan bu yapılar öyle bir hal alır ki, doğal yapıyı bile paramparça eder, ailenden önce gelirler. 

İnsan aşık olduğu kişinin siyasal görüşünü sorgular mı? Buna kapmlaşma etkisi falan diyen de oluyor da alakası yok. Sorun kişinin karşı taraftan olması değil, benim tarafımdan olmaması. Zira apolitik (bugünlerde kaldıysa onlardan) biri de bu süzgeçten geçemiyor. Bitaraf olurken bertaraf oluyor.

Olay sadece kollama, arka çıkma, bireysel ilişkilere hastalıklı saplantılarla şekil verme değil.

Bu görüşüm neredeyse hiç karşılık bulmadığı için yazıp yazmamakta kararsızım aslında. Yalanım yok, çok oturmadı bu fikir. Ancak doğruluğundan şüphe duysam da, hislerim bu yönde. Televizyonu açın, ünlü birilerini göreceksiniz. Klasmanında en öne çıkan sunucular, oyuncular, şarkıcılar.. Başarılı oldukları kafamıza kakılan insanlar... Her biri ya kendisi, ya da yakın bir aile ferdi kankacı bir yapıya ya sıkı sıkı ya da gevşek bağlarla bağlı. Eğer destekleyeniniz yoksa, sanat, gösteri, edebiyat vb. dünyalarda bir yere gelebilmeniz çok zor.

Her köşe başı bu yapılarca tutulmuş gibi geliyor bazen. 

İstanbul Yaş Sebze Meyve Hali Siirli olmayan komisyonculara kucak açmıyor. Mardinli olmayan midyeci yok. Gümbet gece hayatı, eroin ticareti, Karadenizli müteahhitler, eşcinsel modacılar... Belli kollara hakim belli bölge insanları. Ortada gözle görülür bir örgütlenme yok ama doğal olmayan bir şeyler olduğu da ortada.

Dünyayı yöneten gizli örgütleri düşünmekte kullandığımız enerjiyi iş kollarında neden bazı memleketler ön plana çıkar sorusunu düşünmeye harcasak bir arpa boyu yol alabiliriz. Dünün dünyasında bunun bir anlamı vardı. Usta çırak ilişkisi, ustanın çırağını kendisinden olandan seçmesi... İş kolu tekele alınırdı. Bugün bu tekellerin temeli ne? On kişi birleşip İstiklal Caddesinde midye satma işine girin, anlarsınız. 

İster Fetö ol, ister P2 Mason Locası, sonun gelir. Bazen çok kanlı gelir. Vaka-i Hayriye' ya da Yahudi Soykırımı* gibi... Ortadan kalkma nedeni asla verdiği zarar olmaz. Yerini almak isteyen başka bir yapının kurbanı olursun. Asıl kurbanlarsa yeni gelenin kurbanları olmaya devam ederler. 

Tüm bu kankacılıktan kurtulmadan dünya hayatında  huzur bulamayız. Bunu yapmak için hepimiz zıpçıktı olmalıyız. O sınıf başkanına haksızlık yapıyorsun diyen arkadaşımızın arkasında durmalıyız. Öğretmen ne ceza verirse versin, haktan dönmemeli, en önemlisi haksızlığı kanıksamamalıyız. Bizimizin tek temeli adalet olmalı. Hukuk değil, adalet. Tek bir torpilli arama, tek bir adam kayıran anlaşma... Tüm toplumun dengesini sarsacak suç olarak görülmeli ve merhametsizce, belki de gaddarca cezalandırılmalı. Ölümden, işkenceden bahsetmiyorum. Toplumdan soyutlamak, ifşa etmek yeterince gaddarca olacaktır.

*Geobbles antisemitizmde en önde koşan parti üyesiydi. Erken dönem propagandaları Hitler'e bile aşırı gelmiştir. Yahudi karşıtlığının temelindeyse yazar olmak istemesi vardı. Kitapları basılmıyordu, bu yüzden yayıncılık sektörünü elinde tuttuğuna inandığı Yahudilere düşman oldu. Partiye katılma nedeni de buydu. 

ek: Aslında yazı bitti de, ekleme yapmak istediğim bir şey var. Herkes Kuran'ın ilk emrinin oku olduğunu öğrendi. Okumuşların alayını gavur sayan, okumanın gavurlaştırdığını iddia eden yobaz amcamız bile yeri gelince -öhöm tabii ilk emir okumak ama ne okumak?- gibi bir saçmalama çekebiliyor artık. Peki, Kuran'ın olmasa da, peygamberin son emri ne? Okuyacak her çeşit şey var tabii, neyi okuyacağın net belirtilmemiş ya, herkes bir şekilde uyabiliyor. Peki Veda Hutbesi'nin teması ne? Ne istiyor peygamber son olarak? Neye geri dönmeyin diyor ve ümmeti cenazesini kaldırmadan son emre nanik çekiyor? 

13 Nisan 2018 Cuma

Lakırtıdan öte, Zırvadan beri

“Başlangıcı olan her şeyin bir sonu vardır.” 

Çıplak gözleriyle gökyüzündeki yıldızlara bakan ilk insanlar da, yörüngeye yerleştirdikleri uzay teleskoplarıyla evreni inceleyen bilim adamları da aynı sonuca vardılar. Evrenin günleri sayılıydı. Belki bizim anladığımız anlamda günler, yıllar, yüzyıllar sonra değil ama yeterince uzun bir zaman geçtikten sonra evrenimiz de ışık olmayacak. 

Evrenin sonunun nasıl geleceğiyle ilgili farklı teoriler var. Çekim kuvveti tüm maddeyi tek bir kara delikte toplayabilir. Genişleme hızı artarak büyük yırtığı meydana getirir ve molekülleri bir arada tutan bağlar kopabilir. Ya da genişleme hızlanmasa da, sonsuza kadar devam ederek en yakın ışık kaynağını bile görünemeyecek kadar uzaklara taşıyabilir. Nasıl olacağını kesin olarak bilemiyoruz ama sonun devamında ne olacağını biliyoruz. 

Karanlık. 


Bunu aklınızda tutun, evrenin sonundaki gibi olamasa da, biz de yazımızın sonunda karanlığa döneceğiz. 

Çok uzak gelecekten, yakın geçmişe dönelim. İki bin dört yüz yıl önce, Yunan filozof Platon Mağara Alegorisi’ni ortaya atmıştır. Örneğine göre bazı insanlar bir mağarada zincirli haldedirler. Görüş alanları duvarların ötesine kapalıdır. Mağaranın girişinden içeriye ışık süzülür, duvarlarda gölgeler dans eder. Zincirli insanlar gördükleri gölge oyunlarını gerçeklik sanmaktadırlar. Günün birinde, duvar izleyenlerden biri zincirlerini kırar ve mağaranın dışına çıkar. Farklı bir gerçeklikle karşılaşır. Önceden bildiğini yalanlayan bir gerçeklik. Mağaraya döner, arkadaşlarına gördüklerinden, gerçeklerden bahseder. Kimse inanmaz ona. Kimse duvardaki gölge oyunlardan öte bir gerçeklik olduğuna inanmaz. 

Platon bu örnekten yola çıkarak iki faklı dünya olduğunu, bedenin nesneler dünyasına, zihninse bunun ötesine ait olduğunu açıklamaya çalışır ama bizim için gerçekliğin sorgulanabilmesi açısından bu örnek yeterlidir. 

Biz çevreyi nasıl algılarız? Dokunarak, koklayarak, işiterek, tadarak ve görerek. Evet duyularımızdan bahsediyorum. Beş duyu organından beyine giden sinyaller bizim gerçeklik algılımız oluşturur. 

Peki duyularımıza ne kadar güvenebiliriz?

Bir televizyon programında görmüştüm, gözleri bağlanmış yarışmacılar önlerindeki nesnelere dokunarak, dokunduklarının ne olduğunu tahmin etmeye çalışıyorlardı. Fare ölüsünü, yumuşak güzel bir pelüş oyuncaktan ayırmak gerçekten zor olurdu. Sadece duyarak dijital kayıtla, gerçek kuş sesini ayırt edebileceğini iddia eden var mı? Peki, yiyecekler dışında tadını alarak nesneleri tanımlayan biri var mı? Aramızda eğitimli bir tazı olmadığına göre koklayarak çevresini tanımlayacak  kimsenin olmadığını var sayıyorum. 

Geriye kaldı, görme duyumuz. Gözlerimizi diğer duyu organlarının toplamından bile daha fazla kullanıyoruz. Dilimize de yansınmıştır bu. “Görmeden inanmam” deriz. Bir kuşun fotoğrafıyla, kuşun kendisini karıştırmayız. Ya da ölü bir fareyi pelüş oyuncak olarak algılamayız. İnsanları birbirinden ayırt etmede koklamadan çok daha fazla işe yarar. Demek istediğimi anladınız. Evet, görme duyumuzun yanıldığı durumlar da vardır. Bazı ilizyonlar, kandırmaya yönelik hazırlanmış tuzaklar... Günlük hayatta bize bir şey ifade etmeyen algı oyunlarından ötesi değillerdir.

Görme, kesinlikle en güvenilir duyumuzdur. Bu yüzden en büyük yanılgımızın kaynağı olmaya adaydır. Buraya da tekrar döneceğiz ama şimdi çok daha somut bir örneği incelemenin zamanı geldi. 

Tarihin en ünlü bestecilerinden biri, Ludwig von Beethoven’dır. Kendisi müzikle ilgili olmayanlarca sağır olmasıyla bilinir. 


İşitme engeli doğuştan değildi. Otuzlu yaşlarının başında başladı ve görece ağır ilerledi. Beethoven işitme duyusunu  kaybederken, müziğine devam ediyordu. Zirve noktası sayılan 9. Senfoni’ye başladığında bizim bildiğimiz anlamıyla tamamen sağırdı. Bizim bildiğimiz anlamda diyorum çünkü dişlerinin arasına aldığı metal bir alet sayesinde enstrümandan gelen titreşimleri hissedip, bir anlamda çıkan sesi duyabiliyordu. Beethoven sağırdı ama çevresine sağırdı. Kendisine değil. 

9. Senfoni’nin muhteşemliği yılların deneyiminden mi kaynaklanıyordu yoksa sağırlıktan mı? Bu sorunun kesin bir cevabını veremeyiz. Zaten mühim de değil. Bu sorunun soruluyor olabilmesi bile bizi bir noktaya getirmek için yeterli. Az önce soyut olarak anlatmaya çalıştığımız, “duyulara güvenemeyiz” önermesinin tarihe geçmiş bir örneği gibidir Beethoven. 

“Sağır” olarak tanımladığımız birinin tarihin en önemli bestelerinden birine imza atması, en az Platon’un Mağara Alegorisi kadar gerçekliğimizi sarsacak bir olaydır. Zaten sanat tam olarak bu değil mi? Zihinsel dünyadan, fiziksel dünyaya düşen bir parça. Bazen meteor kadar sert ve yıkıcı, bazen kar tanesi gibi yumuşak ve örtücü. 

Bir hikaye okumuştum, olay Antik Yunan Medeniyeti’nde, belki de biraz daha öncesinde geçiyordu. Şehrin hakiminin kızı, sıradan bir askere aşık olmuş. Ayın en parlak halini aldığı gecelerde, şehrin dışında bir tepede buluşur, aşklarını yaşarlarmış. Zaman geçmiş, savaş gelmiş. Askerlerin yola çıkmasından önceki gece, ayın en parlak olduğu geceymiş. Kız buluşmaya elinde katranla gelmiş. Askerin ay ışığıyla kayaya vuran gölgesini elindeki katranla kaplamış, bir nevi gölgeyi boyamış. Askerin gelemeyeceği gecelerde, bu boyalı kayaya bakarak askeri orada hissedebilecekmiş. Gerçekliği kırmak için, boyamayla yapılmış bir araç. Bildiğimiz anlamıyla, ilk resim. 

Saray ahalisi kızın gölgeye aşkını görmüş, onu daha gerçekçi kılabilmek için, gölgesi kayaya aynı şekilde vuracak bir heyken dilmişler. Gerçekliği daha da kırmak için araç daha. Bildiğimiz anlamıyla heykelcilik. 

Hikayede anlatıların yaşanmış olması pek muhtemel değil. Böyle anlatınca gerçekmiş gibi oluyor değil mi? Edebiyatın gerçeği kırmak için kullanımı?

Gerçekliği kırmak dediğimiz, bir başka gerçekliğin iz düşümü olamaz mı? Evrenimizin sonunun ne zaman ve nasıl geleceğini bilmediğimizi yazının başında bahsettim. Aynı şey başlangıç için de geçerli. Büyük patlamadan önce ne vardı? Mutlak tekillik mi? Peki ondan önce? Zaman ileri doğru olduğu kadar, geriye doğru da sonsuzdur. 

Sonu olmayanın, başlangıcı da yoktur. 

Belki bildiğimiz evrenden önce, defalarca farklı evren deneyimleri yaşandı. Gerçeklik de her deneyimde değişti. İz düşümü dediğimiz, farklı evrenlerin gerçekliğidir. Belki de, hali hazırda var olan paralel evrenlerden düşen parçalar? Konuyu daha da karmaşıklaştırmaya, gelişmiş fiziğin diliyle konuşmaya gerek yok. Söylemek istediklerimi anlamışsınızdır.

Gerçek olduğundan emin olmaya en yakın olduğumuz şey karanlıktır. Başladığımız yere döndük, karanlığa… Peki mutlak karanlığı nerede aramalıyız. Bir ağma ışığı algılayamaz. Bu yüzden onun için her şeyin karanlık olduğunu varsayabiliriz. Beethoven’ın duyamayacağını varsaydığımızda yanıldığımız gibi yanılırız. 

Ters giden tıbbı müdahale sonrası görme yetisini kaybeden bir İngiliz, hayatta en fazla görmek istediği şeyin karanlık olduğunu söylemiş. Yanlış anlamadınız. Hastanın raporuna göre bildiğimiz anlamıyla ışığı algılaması imkansız. Yine de kendisi karanlıkta olmadığını, devamlı dans eden renklerin gözünün önünden gitmediğini söylüyor. Renkler devinim içinde birbirlerine dönüşüyor, şekiller oluşturup dağılıyor, Tekrar farklı bir hikayeyle var olmaya başlıyorlar. 

Bunu siz de yapabilirsiniz. Yorgan altına girip gözlerinizi sıkı sıkı kapatın. Işığın can vermediği renkler gözünüzün önünde dans etmeye başlayacaklar. 

Gerçekliği tanımlamak için en güvenilir duyumuzun görmek olduğundan bahsetmiştik. Bunun en büyük yanılgımız olabileceğinden de. Işığın olmadığı, duyunun çalışmadığı yerde, mağaranın duvarını görüyor olabilir miyiz? 

1969 yılında, kırk yıllık görme engelinin ardından yapılan operasyonla gözleri açılan Maksut Aydoğdu “hayallerimde insanlar, dünya daha güzeldi. Gördüklerimi beğenmedim” demiş. Kendi gerçekliğinden ortak olana düşmek gibi…

Ludwig von Beethoven “bize sağır” olarak bestelenmiş en güzel eserlerden birine imza attı. Peki, gözleri bize kör olan birinin yapacağı resim? Diğer duyu organlarının yardımını kullanarak yapılan, bizim gerçekliğimizin taklidi olacak bir eserden bahsetmiyorum. Kendi gördüklerini resmedebilmesinden bahsediyorum. Başka kimsenin bilmediği, hepimize yabancı, gerçekliğe bizim hiç olamayacağımız kadar yakın. Işığın değil, karanlığın kalbinden çıkan renkler. Hepimizi içine çekecek, etkisini hücrelerimize zerk edecek bir eser. 

Bir gün yapılabilir mi?